ବର୍ତ୍ତମାନର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଦେଶୀ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଟି କ୍ରୟ (Buy) ଏବଂ ବିକ୍ରୟ (Sell) କାରବାର ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଶେୟାର ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। କିନ୍ତୁ ନୂଆ ପ୍ରସ୍ତାବ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଏଥିରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିବ।’ଟ୍ରେଡ୍ ନେଟିଂ’ (Trade Netting) କ’ଣ?ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଯଦି ଜଣେ ବିଦେଶୀ ନିବେଶକ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ₹୧୦୦ କୋଟିର ଶେୟାର କିଣନ୍ତି ଏବଂ ₹୮୦ କୋଟିର ଶେୟାର ବିକ୍ରି କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ସମୁଦାୟ ₹୧୦୦ କୋଟି ବଦଳରେ କେବଳ ବାକି ରହୁଥିବା ₹୨୦ କୋଟି (Net Amount) ପୈଠ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:ପୁଞ୍ଜିର ସଦୁପଯୋଗ: ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କା (Liquidity) ମହଜୁଦ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ: ବାରମ୍ବାର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ପରିବର୍ତ୍ତନ (Currency Conversion) ଏବଂ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିବ।କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି: ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁ ଦିନ ବଜାରରେ ବଡ଼ ଧରଣର କାରବାର ହୁଏ (ଯେପରିକି Index Rebalancing ଦିନ), ସେହି ଦିନ ନିବେଶକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ ସହଜ ହେବ।କାହିଁକି ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଲା?ସେବି ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ‘କନସଲଟେସନ୍ ପେପର’ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନର Gross Settlement ପ୍ରଣାଳୀ ଯୋଗୁଁ FPI ମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତତଃ ଗୋଟିଏ ଦିନ ପାଇଁ ନିଜ ପାଣ୍ଠିକୁ ଅଟକାଇ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ନିବେଶ କରିବାର ସୁଯୋଗ ହରାଉଥିଲେ।ସେବି (Sebi) ର ସର୍ତ୍ତାବଳୀ:୧. ଏହି ସୁବିଧା କେବଳ ସମାନ ଦିନର (Same Settlement Day) କ୍ରୟ ଏବଂ ବିକ୍ରୟ କାରବାର ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ହେବ।୨. କ୍ୟାସ ମାର୍କେଟ୍ (Cash Market) ର ସାଧାରଣ କାରବାର ପାଇଁ ଏହା ଲାଗୁ ହେବ।୩. କଷ୍ଟୋଡିଆନ୍ (Custodians) ମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସିଷ୍ଟମ୍ ଅପଗ୍ରେଡ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା: ସେବି ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଜନସାଧାରଣ ଏବଂ ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତାମତ ଲୋଡ଼ିଛି। ଫେବୃଆରୀ ୬, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଫିଡବ୍ୟାକ୍ ଦିଆଯାଇପାରିବ।ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟ ବଜାର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ନିବେଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସହଜ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
