ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ: ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅନୁଗୋଳ ସାଜିଲା ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଆଦର୍ଶ ମଡେଲ୍

ଓଡ଼ିଶାର ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଇତିହାସରେ ଏକ ନୂତନ ଏବଂ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ସିକଲ୍ ସେଲ୍ (Sickle Cell) ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ଟିକାକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଶୁଭାରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ଏନିମିଆ ଏକ ବଂଶଗତ ରକ୍ତହୀନତା ଜନିତ ରୋଗ, ଯେଉଁଥିରେ ରକ୍ତର ଲୋହିତ ରକ୍ତକଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲାକାର ବଦଳରେ ଦାଆ (Sickle) ଭଳି ବକ୍ର ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ଏହି କୋଷଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀରେ ଜମାଟ ବାନ୍ଧି ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗକୁ ଅମ୍ଳଜାନ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହା ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା (Pain Crisis) ଏବଂ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ ହେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ସାଜେ। ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଜିଲ୍ଲା, ବିଶେଷ କରି ପଶ୍ଚିମ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଶାର ଜନଜାତି ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଏହି ରୋଗର ପ୍ରକୋପ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ରୋଗୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁହାର ହ୍ରାସ କରିବାରେ ଏକ ବଡ଼ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି।

ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ, ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ରୋଗୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ କେବଳ ରକ୍ତହୀନତା ନୁହେଁ, ବରଂ ସଂକ୍ରମଣ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ରୋଗ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଶରୀରର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଢାଲ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ପ୍ଲୀହା (Spleen) ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇପଡ଼େ, ଯାହାକୁ ଚିକିତ୍ସା ଭାଷାରେ ‘ଫଙ୍କସନାଲ୍ ଆସ୍ପ୍ଲେନିଆ’ (Functional Asplenia) କୁହାଯାଏ। ପ୍ଲୀହା କାମ ନକରିବା ଫଳରେ ରୋଗୀର ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ପ୍ରାୟତଃ ଶୂନ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେମାନେ ନ୍ୟୁମୋକୋକାଲ୍ (Pneumococcal) ଓ ମେନିଙ୍ଗୋକୋକାଲ୍ (Meningococcal) ଭଳି ଭୟଙ୍କର ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଦ୍ୱାରା ଅତି ସହଜରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଯୋଗୁଁ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଗୁରୁତର ନିମୋନିଆ, ରକ୍ତ ସଂକ୍ରମଣ (Sepsis), ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କ ଜ୍ୱର (Meningitis) ହୋଇ କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥାଏ। ଏହି ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଗୋଳରେ ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ରୋଗୀଙ୍କୁ ନ୍ୟୁମୋକୋକାଲ୍ କଞ୍ଜୁଗେଟ୍ ଭ୍ୟାକସିନ୍ (PCV) ଏବଂ ମେନିଙ୍ଗୋକୋକାଲ୍ ଭ୍ୟାକସିନ୍ ଭଳି ଜୀବନରକ୍ଷାକାରୀ ଟିକା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି।

ଏହି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟିକାକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦିଗ ହେଉଛି ଏହାର ଆର୍ଥିକ ଉପକାରିତା। ନ୍ୟୁମୋକୋକାଲ୍ (PCV-13 / PPSV-23) ଭଳି ଉଚ୍ଚମାନର ଟିକା ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟୟବହୁଳ। ଖୋଲା ବଜାରରେ ଏହାର ଗୋଟିଏ ଡୋଜ୍‌ର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩,୫୦୦ ରୁ ୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୋର୍ସ ନେବା ପାଇଁ ଏକ ନିମ୍ନ କିମ୍ବା ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର ଉପରେ ପ୍ରବଳ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ପଡ଼ିଥାଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ଆକ୍ରାନ୍ତ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ଶ୍ରେଣୀର ହୋଇଥିବାରୁ, ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ସହିତ ଏହି ଦାମୀ ଟିକା ନେବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା। ଜିଲ୍ଲା ଖଣିଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (DMF) କିମ୍ବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଣ୍ଠି ସହାୟତାରେ ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ ଚିକିତ୍ସାଳୟ (DHH) ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣାରେ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା ଫଳରେ ରୋଗୀମାନେ ବିନା ଆର୍ଥିକ ଚାପରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରୁଛନ୍ତି।

ଅନୁଗୋଳର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ମଡେଲ୍ (Role Model) ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ‘ଜାତୀୟ ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ଏନିମିଆ ନିର୍ମୂଳନ ମିଶନ’ ଅଧୀନରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟାପକ ସ୍କ୍ରିନିଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ, ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ରୋଗୀଙ୍କୁ ଏଭଳି ପ୍ରତିଷେଧକ ଟିକା ଦେବା ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର କରାଉଛି। ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ରୋଗୀଙ୍କ ବାରମ୍ବାର ଭର୍ତ୍ତି ହେବା ସମସ୍ୟା କମିବା ସହ ସେମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଯଦି ଅନୁଗୋଳ ଭଳି ଏହି ମାଗଣା ଟିକାକରଣ ଅଭିଯାନକୁ ସମ୍ବଲପୁର, ବଲାଙ୍ଗୀର, କଳାହାଣ୍ଡି, କୋରାପୁଟ, ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଏବଂ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଭଳି ଅଧିକ ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ପ୍ରଭାବିତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ନୀତି ଭାବେ ତୁରନ୍ତ ଲାଗୁ କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ହଜାର ହଜାର ସିକଲ୍ ସେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧାଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାରେ ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରିବ।